[k]a[p]a
12-28-2008, 06:07 PM
Tên gọi Quy Nhơn có từ khi nào? http://f3.yahoofs.com/blog/45e99390z7fc64af3/9/__sr_/89c9.jpg?mgQv2VJBPmBlu3b3 http://l.yimg.com/us.yimg.com/i/nt/ic/ut/bsc/srch12_1.gif (http://au.blog.360.yahoo.com/blog/slideshow.html?p=265&id=woTLdasgbr9wMWeK_Nj9bjE-)
Quy Nhơn trong ký ức ngày xưa
“Yêu nhau yêu cả đường đi/ Ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng”, khi quý mến một ai đó thì chỉ cần cái tên của người ấy thôi cũng đủ làm cho lòng xao xuyến, bồi hồi. Cũng chỉ là một danh xưng thôi nhưng sao có gì đó đặc biệt hơn, đậm đà và thi vị hơn những cái tên bình thường khác không có liên quan. Và một khi đã yêu mến phố biển hiền lành này, có lẽ cái tên Quy Nhơn cũng sẽ trở nên thân mật, gắn bó và gần gũi như thế. Âu cũng là một lẽ thường tình dễ hiểu.
Qua một thời gian tìm tòi, gần đây tôi tình cờ phát hiện được một số tài liệu đáng tin cậy để có thể trả lời cho câu hỏi bấy lâu của các bạn bè, những người cũng nặng chút tình với mảnh đất mặn mòi này và có lẽ cả với chính tôi nữa, “Tên gọi Quy Nhơn có từ khi nào?”.
Một góc Quy Nhơn nhìn từ núi Vũng Chua
Theo cuốn “Nước non Bình Định” của Quách Tấn (NXB Nam Cường, Sài Gòn, 1967) và cuốn “Lịch sử thành phố Quy Nhơn” do Tiến sĩ Nguyễn Tấn Hiểu và PGS – Tiến sĩ Đỗ Bang chủ biên, xuất bản năm 1998: Vào năm 1470, vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phía Nam. Đến tháng Ba năm 1471, sau khi đánh chiếm thành Đồ Bàn, vua Lê Thánh Tông sát nhập vùng đất mới chiếm vào đạo Quảng Nam. Đạo Quảng Nam gồm ba phủ, chín huyện là phủ Thăng Hoa, phủ Tư Nghĩa và phủ Hoài Nhơn, tức tỉnh Bình Định ngày nay. Phủ Hoài Nhơn có 3 huyện là Phù Ly, Bồng Sơn và Tuy Viễn. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn, đặt các chức danh cai quản như Tuần Phủ, Khám Lý. Tên gọi Quy Nhơn đã ra đời từ đó. Như vậy, tính đến nay cái tên Quy Nhơn đã có lịch sử hơn 400 năm, không quá dài nhưng cũng đủ để ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, địa danh phủ Quy Nhơn là tương đối rộng bao gồm nhiều huyện lỵ tương ứng với cả tỉnh Bình Định hiện nay.
Còn cái tên Quy Nhơn gắn liền với phố biển này được ra đời muộn hơn nhiều sau đó. Theo wikipedia, do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động của sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay da đổi thịt. Ngày 20.10.1898(*), vua Thành Thái ra Chỉ dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, đô thị tỉnh lỵ, là một trong những đô thị hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ. Và như thế đô thị Quy Nhơn tính đến nay cũng đã có lịch sử gần tròn 110 năm.
Tuy sự ra đời có muộn hơn so với các đô thị lớn khác trong cả nước nhưng hiện nay Qui Nhơn được công nhận là đô thị loại II, với ưu thế về vị trí địa lý, có cảng biển và cơ sở hạ tầng đô thị phát triển. Quy Nhơn được Thủ tướng Chính phủ xác định là một trong ba trung tâm thương mại và du lịch của vùng duyên hải Nam Trung Bộ (cùng với Đà Nẵng và Nha Trang). Quy Nhơn đang từng bước chỉnh trang đô thị, xây dựng và nâng cấp để trở thành một trong những trung tâm chính trị - kinh tế - văn hoá - xã hội và du lịch, là đô thị lớn nằm trong chuỗi đô thị của các tỉnh vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.
http://farm2.static.flickr.com/1193/1411013599_8b62bb9528.jpg
Một góc Quy Nhơn nhìn từ núi Bà Hỏa
Trong hơn 400 năm tuổi của mình, tên gọi Quy Nhơn (còn được viết là Qui Nhơn) cũng đã nhiều lần được thay đi đổi lại. Theo sưu khảo của Bùi Phong Khê, đến thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), phủ Quy Nhơn đổi thành phủ Qui Ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên cũ là Quy nhơn. Tới năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Quy Nhơn, đổi tên Quy Nhơn thành Bình Định.
Còn theo tài liệu của Bùi Thúc Khán, trong các thế kỷ XVII, XVIII, người phương Tây gọi thành phố Quy Nhơn là Quignin. Người Anh vào năm 1793 gọi là QuiNong. Người Bồ Đồ Nha trong các luồng hải hành ở thế kỷ XVII, XVIII vẫn ghi vùng này là Poulo Cambi, người Pháp viết là Poulo Gambir, đúng ra là Đảo hay Cù Lao Xanh. Người Trung Hoa gọi Quy Nhơn là Tân Châu để phân biệt với Cựu Châu là đất Quảng Nam.
Dù rằng những thông tin tìm kiếm được vẫn còn quá ít ỏi nhưng phần nào cũng giải đáp được thắc mắc bấy nay còn vướng mãi trong lòng. Những câu trả lời đầy đủ hơn và chính xác hơn nữa vẫn còn đang được chờ đợi ở phía trước. Và hi vọng với lòng nhiệt tình cũng như sự yêu mến vô bờ dành cho nơi này, mọi người sẽ cùng góp tay để trả lời cho những câu hỏi tương tự như vậy, chẳng hạn như “ tên gọi Quy Nhơn có ý nghĩa như thế nào?”.
__________________________
* Về mốc thời gian này, theo Bùi Thúc Khán, vào nửa cuối thế kỷ XIX, một đô thị mới là thị xã Quy Nhơn hình thành bên đầm Thị Nại do đề nghị ngày 20.10.1898 của Cơ mật viện triều đình Huế với sự phê chuẩn của Khâm sứ Trung Kỳ là Boulloche. Gần một năm sau, ngày 12 tháng 7 năm 1899, Vua Thành Thái chính thức xuống dụ công bố việc thành lập thị xã Quy Nhơn (cùng 5 thị xã khác). Đến ngày 30/8/1899, toàn quyền Đông Dương là Paul Doumner ra quyết định chuẩn y.
[Q]
Trích từ blog (Quynhonese )
Quy Nhơn trong ký ức ngày xưa
“Yêu nhau yêu cả đường đi/ Ghét nhau ghét cả tông ti họ hàng”, khi quý mến một ai đó thì chỉ cần cái tên của người ấy thôi cũng đủ làm cho lòng xao xuyến, bồi hồi. Cũng chỉ là một danh xưng thôi nhưng sao có gì đó đặc biệt hơn, đậm đà và thi vị hơn những cái tên bình thường khác không có liên quan. Và một khi đã yêu mến phố biển hiền lành này, có lẽ cái tên Quy Nhơn cũng sẽ trở nên thân mật, gắn bó và gần gũi như thế. Âu cũng là một lẽ thường tình dễ hiểu.
Qua một thời gian tìm tòi, gần đây tôi tình cờ phát hiện được một số tài liệu đáng tin cậy để có thể trả lời cho câu hỏi bấy lâu của các bạn bè, những người cũng nặng chút tình với mảnh đất mặn mòi này và có lẽ cả với chính tôi nữa, “Tên gọi Quy Nhơn có từ khi nào?”.
Một góc Quy Nhơn nhìn từ núi Vũng Chua
Theo cuốn “Nước non Bình Định” của Quách Tấn (NXB Nam Cường, Sài Gòn, 1967) và cuốn “Lịch sử thành phố Quy Nhơn” do Tiến sĩ Nguyễn Tấn Hiểu và PGS – Tiến sĩ Đỗ Bang chủ biên, xuất bản năm 1998: Vào năm 1470, vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phía Nam. Đến tháng Ba năm 1471, sau khi đánh chiếm thành Đồ Bàn, vua Lê Thánh Tông sát nhập vùng đất mới chiếm vào đạo Quảng Nam. Đạo Quảng Nam gồm ba phủ, chín huyện là phủ Thăng Hoa, phủ Tư Nghĩa và phủ Hoài Nhơn, tức tỉnh Bình Định ngày nay. Phủ Hoài Nhơn có 3 huyện là Phù Ly, Bồng Sơn và Tuy Viễn. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn, đặt các chức danh cai quản như Tuần Phủ, Khám Lý. Tên gọi Quy Nhơn đã ra đời từ đó. Như vậy, tính đến nay cái tên Quy Nhơn đã có lịch sử hơn 400 năm, không quá dài nhưng cũng đủ để ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, địa danh phủ Quy Nhơn là tương đối rộng bao gồm nhiều huyện lỵ tương ứng với cả tỉnh Bình Định hiện nay.
Còn cái tên Quy Nhơn gắn liền với phố biển này được ra đời muộn hơn nhiều sau đó. Theo wikipedia, do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động của sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay da đổi thịt. Ngày 20.10.1898(*), vua Thành Thái ra Chỉ dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, đô thị tỉnh lỵ, là một trong những đô thị hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ. Và như thế đô thị Quy Nhơn tính đến nay cũng đã có lịch sử gần tròn 110 năm.
Tuy sự ra đời có muộn hơn so với các đô thị lớn khác trong cả nước nhưng hiện nay Qui Nhơn được công nhận là đô thị loại II, với ưu thế về vị trí địa lý, có cảng biển và cơ sở hạ tầng đô thị phát triển. Quy Nhơn được Thủ tướng Chính phủ xác định là một trong ba trung tâm thương mại và du lịch của vùng duyên hải Nam Trung Bộ (cùng với Đà Nẵng và Nha Trang). Quy Nhơn đang từng bước chỉnh trang đô thị, xây dựng và nâng cấp để trở thành một trong những trung tâm chính trị - kinh tế - văn hoá - xã hội và du lịch, là đô thị lớn nằm trong chuỗi đô thị của các tỉnh vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.
http://farm2.static.flickr.com/1193/1411013599_8b62bb9528.jpg
Một góc Quy Nhơn nhìn từ núi Bà Hỏa
Trong hơn 400 năm tuổi của mình, tên gọi Quy Nhơn (còn được viết là Qui Nhơn) cũng đã nhiều lần được thay đi đổi lại. Theo sưu khảo của Bùi Phong Khê, đến thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), phủ Quy Nhơn đổi thành phủ Qui Ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên cũ là Quy nhơn. Tới năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Quy Nhơn, đổi tên Quy Nhơn thành Bình Định.
Còn theo tài liệu của Bùi Thúc Khán, trong các thế kỷ XVII, XVIII, người phương Tây gọi thành phố Quy Nhơn là Quignin. Người Anh vào năm 1793 gọi là QuiNong. Người Bồ Đồ Nha trong các luồng hải hành ở thế kỷ XVII, XVIII vẫn ghi vùng này là Poulo Cambi, người Pháp viết là Poulo Gambir, đúng ra là Đảo hay Cù Lao Xanh. Người Trung Hoa gọi Quy Nhơn là Tân Châu để phân biệt với Cựu Châu là đất Quảng Nam.
Dù rằng những thông tin tìm kiếm được vẫn còn quá ít ỏi nhưng phần nào cũng giải đáp được thắc mắc bấy nay còn vướng mãi trong lòng. Những câu trả lời đầy đủ hơn và chính xác hơn nữa vẫn còn đang được chờ đợi ở phía trước. Và hi vọng với lòng nhiệt tình cũng như sự yêu mến vô bờ dành cho nơi này, mọi người sẽ cùng góp tay để trả lời cho những câu hỏi tương tự như vậy, chẳng hạn như “ tên gọi Quy Nhơn có ý nghĩa như thế nào?”.
__________________________
* Về mốc thời gian này, theo Bùi Thúc Khán, vào nửa cuối thế kỷ XIX, một đô thị mới là thị xã Quy Nhơn hình thành bên đầm Thị Nại do đề nghị ngày 20.10.1898 của Cơ mật viện triều đình Huế với sự phê chuẩn của Khâm sứ Trung Kỳ là Boulloche. Gần một năm sau, ngày 12 tháng 7 năm 1899, Vua Thành Thái chính thức xuống dụ công bố việc thành lập thị xã Quy Nhơn (cùng 5 thị xã khác). Đến ngày 30/8/1899, toàn quyền Đông Dương là Paul Doumner ra quyết định chuẩn y.
[Q]
Trích từ blog (Quynhonese )