trungtamlove
05-28-2009, 03:24 PM
Bok Đoàng (83 tuổi, ở làng M3, xã Vĩnh Hòa, huyện Vĩnh Thạnh) hiện là một trong số ít nghệ nhân ở tỉnh ta nhớ được nhiều bản hơamon(*). Không chỉ nhớ nhiều mà ông còn là một người kể hơamon rất hay.
Lần đầu tiên gặp Bok Đoàng, ông đang đong đưa võng, trông có vẻ mệt. Thế nhưng, khi nghe tôi ngỏ ý tìm hiểu về hơamon, Bok bỗng tươi tỉnh hẳn và nở nụ cười móm mém, khoe hàm răng rụng gần hết.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2009/5/76300/images/images86266_6-2.jpg (http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2009/5/76300/images/images86266_6-2.jpg)
Bok Đoàng: “Bây giờ người làng vẫn thích nghe hơamon nhưng người có thể kể thì rất ít. Đã vậy họ cũng không đắm đuối, say mê như ngày xưa nên cái hồn hơamon cũng bị nhạt dần”.
Bok cho biết mình bị những bản hơamon mê hoặc khi còn nhỏ. Dạo đó, tối nào Bok cũng tìm đến nhà những người cao tuổi trong làng để nghe họ kể hơamon. Lớn lên, Bok theo Păk Giá, người biết nhiều bản hơamon trong làng, học kể suốt 4 năm. Năm 15 tuổi, Bok bắt đầu “chín nghề”.
Sau này, dù đã khá nổi tiếng với tài kể hơamon, nhưng Bok vẫn không ngừng sưu tầm những bản hơamon mới. Cho đến nay, Bok có thể kể được 42 bản, trong đó có nhiều bản phải kể trong 3 đêm mới hết. Nội dung của các bản hơamon rất phong phú, bao gồm lịch sử, truyền thuyết, tình yêu, lao động sản xuất…
Tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi năm 2009, Bok Đoàng chỉ có đủ thời gian kể một đoạn nhỏ, có nội dung ca ngợi tình yêu thủy chung, son sắt của một cặp trai gái. Chàng trai và cô gái trong làng yêu nhau suốt mấy năm, chuẩn bị làm đám cưới. Bỗng một hôm, cô gái đi tắm suối, bị một con rùa khổng lồ bắt giữ. Chàng trai đã tìm cách giết chết con rùa để giải thoát cho người yêu.
Bok Đoàng cho biết, người kể hơamon phải trong tư thế nằm hoặc ngồi ngã người ra sau, giữ cổ ngửa ra, thì mới có thể kể hay và kể lâu được. Ở làng, lần nào kể, Bok cũng nằm võng, người nghe ngồi bốn bên xung quanh. Chính vì vậy, khi biểu diễn trên sân khấu tại Ngày hội vừa qua, Bok phải đứng kể nên cảm thấy mình kể không thoải mái như mọi khi
.
Ông Từ Thanh Long, Giám đốc Trung tâm VH-TT và TT huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Bok Đoàng hiện là người nhớ nhiều bản hơamon nhất huyện. Nhà sưu tầm văn hóa dân gian Hà Giao từng nhiều lần đến gặp Bok khi đi sưu tầm hơamon”. Ai cũng biết sử thi không chỉ là văn học đơn thuần, mà còn là nguồn tư liệu quý giá để tái dựng và nghiên cứu cuộc sống vật chất, tinh thần của đồng bào miền núi. Nhà sưu tầm văn hóa dân gian Hà Giao từng nói: “Văn học dân gian Bahnar Kriêm không chỉ biểu hiện tính trữ tình và chất anh hùng ca, nó còn phản ánh đời sống tinh thần đa dạng, họ biết khóc, biết cười. Không chỉ cười vui về những thành quả lao động hay những chiến tích to lớn, mà họ còn cười hóm hỉnh, trào lộng để tăng thêm sự vui sống”.
Bok Đoàng nhớ lại, dạo còn trẻ, đêm nào, Bok cũng kể hơamon cho cả làng nghe. Mới mờ tối, dân làng đã kéo đến ngồi chật nhà Bok. Có lúc, người kể người nghe say sưa quá, mãi đến lúc gà gáy mới biết trời đã sáng. Bây giờ người làng vẫn thích nghe hơamon nhưng người có thể kể thì rất ít. Đã vậy họ cũng không đắm đuối, say mê như ngày xưa nên cái hồn hơamon cũng bị nhạt dần.
Ở cái tuổi “gần Giàng xa con cháu”, nghĩ tới chuyện đó Bok Đoàng cảm thấy tiếc.
Nguồn: http://baobinhdinh.com.vn
Lần đầu tiên gặp Bok Đoàng, ông đang đong đưa võng, trông có vẻ mệt. Thế nhưng, khi nghe tôi ngỏ ý tìm hiểu về hơamon, Bok bỗng tươi tỉnh hẳn và nở nụ cười móm mém, khoe hàm răng rụng gần hết.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2009/5/76300/images/images86266_6-2.jpg (http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2009/5/76300/images/images86266_6-2.jpg)
Bok Đoàng: “Bây giờ người làng vẫn thích nghe hơamon nhưng người có thể kể thì rất ít. Đã vậy họ cũng không đắm đuối, say mê như ngày xưa nên cái hồn hơamon cũng bị nhạt dần”.
Bok cho biết mình bị những bản hơamon mê hoặc khi còn nhỏ. Dạo đó, tối nào Bok cũng tìm đến nhà những người cao tuổi trong làng để nghe họ kể hơamon. Lớn lên, Bok theo Păk Giá, người biết nhiều bản hơamon trong làng, học kể suốt 4 năm. Năm 15 tuổi, Bok bắt đầu “chín nghề”.
Sau này, dù đã khá nổi tiếng với tài kể hơamon, nhưng Bok vẫn không ngừng sưu tầm những bản hơamon mới. Cho đến nay, Bok có thể kể được 42 bản, trong đó có nhiều bản phải kể trong 3 đêm mới hết. Nội dung của các bản hơamon rất phong phú, bao gồm lịch sử, truyền thuyết, tình yêu, lao động sản xuất…
Tại Ngày hội Văn hóa - Thể thao các dân tộc thiểu số miền núi năm 2009, Bok Đoàng chỉ có đủ thời gian kể một đoạn nhỏ, có nội dung ca ngợi tình yêu thủy chung, son sắt của một cặp trai gái. Chàng trai và cô gái trong làng yêu nhau suốt mấy năm, chuẩn bị làm đám cưới. Bỗng một hôm, cô gái đi tắm suối, bị một con rùa khổng lồ bắt giữ. Chàng trai đã tìm cách giết chết con rùa để giải thoát cho người yêu.
Bok Đoàng cho biết, người kể hơamon phải trong tư thế nằm hoặc ngồi ngã người ra sau, giữ cổ ngửa ra, thì mới có thể kể hay và kể lâu được. Ở làng, lần nào kể, Bok cũng nằm võng, người nghe ngồi bốn bên xung quanh. Chính vì vậy, khi biểu diễn trên sân khấu tại Ngày hội vừa qua, Bok phải đứng kể nên cảm thấy mình kể không thoải mái như mọi khi
.
Ông Từ Thanh Long, Giám đốc Trung tâm VH-TT và TT huyện Vĩnh Thạnh, cho biết: “Bok Đoàng hiện là người nhớ nhiều bản hơamon nhất huyện. Nhà sưu tầm văn hóa dân gian Hà Giao từng nhiều lần đến gặp Bok khi đi sưu tầm hơamon”. Ai cũng biết sử thi không chỉ là văn học đơn thuần, mà còn là nguồn tư liệu quý giá để tái dựng và nghiên cứu cuộc sống vật chất, tinh thần của đồng bào miền núi. Nhà sưu tầm văn hóa dân gian Hà Giao từng nói: “Văn học dân gian Bahnar Kriêm không chỉ biểu hiện tính trữ tình và chất anh hùng ca, nó còn phản ánh đời sống tinh thần đa dạng, họ biết khóc, biết cười. Không chỉ cười vui về những thành quả lao động hay những chiến tích to lớn, mà họ còn cười hóm hỉnh, trào lộng để tăng thêm sự vui sống”.
Bok Đoàng nhớ lại, dạo còn trẻ, đêm nào, Bok cũng kể hơamon cho cả làng nghe. Mới mờ tối, dân làng đã kéo đến ngồi chật nhà Bok. Có lúc, người kể người nghe say sưa quá, mãi đến lúc gà gáy mới biết trời đã sáng. Bây giờ người làng vẫn thích nghe hơamon nhưng người có thể kể thì rất ít. Đã vậy họ cũng không đắm đuối, say mê như ngày xưa nên cái hồn hơamon cũng bị nhạt dần.
Ở cái tuổi “gần Giàng xa con cháu”, nghĩ tới chuyện đó Bok Đoàng cảm thấy tiếc.
Nguồn: http://baobinhdinh.com.vn