rongxanhqn
06-29-2011, 08:17 PM
Hiện giờ, ông là người duy nhất, cũng có thể là cuối cùng ở Quy Nhơn làm nghề vẽ truyền thần. Sự phát triển của công nghệ đã đẩy nghề của ông thành lỗi thời nhưng ông tin giá trị không thể thay thế của ảnh truyền thần và chờ đợi một sự phục sinh. Ông là Trần Minh Đức, chủ cửa hiệu vẽ Minh Đức trên đường Tăng Bạt Hổ (TP Quy Nhơn)…
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137094_8-1.jpg
Họa sĩ truyền thần là sự tổng hòa giữa cái tỉ mỉ, nhẫn nại, tận tâm của người thợ vẽ và trí tưởng tượng, sự sâu sắc trong tâm hồn nghệ sĩ.
Tôi quý ông và thiện cảm với ảnh truyền thần bắt đầu từ trải nghiệm của mình. Cách đây 5 năm trước, trong lúc dọn tủ sách gia đình, tấm ảnh trắng đen ba má tôi chụp chung hồi mới cưới bất ngờ được tìm thấy. Đó là tấm ảnh duy nhất của ba má thời trẻ. Ba từng kể, ngày cưới nhà trai cũng chuẩn bị “phó nháy” nhưng giữa đường đưa dâu hai họ phải chạy tán loạn để tránh tên bay đạn lạc chiến tranh. Thế là, ba má chẳng có bức ảnh cưới nào. Bức ảnh này là kết quả từ chuyến má vào Quy Nhơn thăm ba đang học thi… tú tài, anh chồng galăng “chuộc lỗi” bằng cách đưa vợ đến hiệu ảnh và chụp duy nhất một kiểu. Ngặt một nỗi, lúc chụp ảnh, ba lại “trang điểm” đôi kính đen to rầm che gần nửa mặt, trong khi má đoan trang quá đỗi. Anh em tôi thống nhất giấu nhẹm chuyện tìm được bức ảnh và giao tôi tìm một họa sĩ truyền thần để vẽ lại khổ lớn với điều kiện phải “tháo” đôi kính đen kia ra. Tôi đem bức ảnh tới cầu cứu ông Đức, không khỏi băn khoăn về gánh nặng tháo dỡ “chướng ngại vật”, nhưng ông cười nhẹ nhõm: “Chuyện này có khó gì, cô cứ mang vài bức ảnh ông cụ mắt không mang kính đến đây, nếu là ảnh thời trẻ càng tốt. Ảnh mẫu nhàu nát, bé tẹo, thậm chí không có ảnh mẫu, chỉ qua lời kể, tôi vẫn có thể vẽ được khá giống cơ mà!”. Câu chuyện về bức ảnh của tôi quá đỗi bình thường so với số phận của hàng trăm, hàng ngàn bức ảnh chân dung mà ông Đức nhận vẽ trong gần 30 năm qua.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137096_8-2.jpg
Chân dung người mẹ quá cố qua nét vẽ của họa sĩ Trần Minh Đức.
Đồ nghề của ông Đức khá đơn giản: giấy trô-ki hoặc giấy căng-xông, bút chì, cọ vẽ… đều là thứ dễ tìm, chỉ có bột vẽ là “đứt hàng” hẳn từ nhiều năm nay. Qua tìm hiểu và nghe những thợ truyền thần lão thành giải nghệ mách nước, ông Đức mày mò tự chế tạo bột vẽ bằng lọ nồi (khói từ hỗn hợp dầu hỏa, dầu phộng). Thứ bột đen này có độ bám rất tốt, lại không phai nhạt qua thời gian.
Ông kể: Một phụ nữ mang đến cho ông một tấm ảnh nhỏ của chồng đã bị mối mọt cắn lỗ chỗ mà các hiệu phục chế ảnh vi tính đã chào thua. Trước sự tha thiết của khách, ông Đức mềm lòng nhận lời. Ông cố dán lại các chỗ rách của ảnh, dùng kính lúp để rọi lớn chi tiết trên khuôn mặt và hình dung các chi tiết mà bà khách tả về chồng rồi bắt tay vào vẽ. Một, hai ngày bà khách lại bắt xe đò xuống tiệm để giúp ông “điều chỉnh” những nét vẽ chưa giống. Ngày nhận ảnh, bà khách reo lên: Đây đích thị là khuôn mặt chồng tôi rồi!
Tốt nghiệp ngành hội họa Đại học mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, cơ duyên và niềm mê thích với tranh truyền thần khiến ông Đức dành nhiều năm theo học, vẽ rong khắp Sài Gòn trước khi về Quy Nhơn mở tiệm vẽ Minh Đức năm 1985. Từ những năm 90 của thế kỷ trước, nghề vẽ truyền thần phải thoái lui nhường cho sự lên ngôi của công nghệ xử lý ảnh vi tính, nhiều thợ truyền thần tài hoa trong tỉnh đành gác cọ hoặc chuyển nghề, trong điều kiện có phần khiêm tốn của mình, ông Đức nhẫn nại và túc tắc sống với nghề đến hôm nay.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137098_8-3.jpg
10 năm qua, công việc của một người thầy nâng ý thức, trách nhiệm về nghề trong ông Đức lên một bước cao hơn.
Căn nhà nhỏ đồng thời là hiệu vẽ số 153 Tăng Bạt Hổ lỉnh khỉnh tượng mẫu, rất nhiều sách về mỹ thuật trên giá, những bức ảnh chân dung đã hoàn thành, còn dang dở; lại vừa nhộn nhịp bởi đám học trò đến học vẽ. Ban ngày là lớp luyện thi đại học kiến trúc, mỹ thuật, buổi tối là lớp bồi dưỡng năng khiếu hội họa cho học sinh tiểu học. Xuất phát từ việc mở rộng nghề nghiệp để rộng lối mưu sinh, hơn 10 năm qua, ông Đức thu nhận học trò, công việc mới này mang lại thu nhập, giúp ông nỗ lực hơn trong nghề; đồng thời là niềm vui tinh thần. Ảnh hưởng cha, hai cô con gái đều sớm bộc lộ năng khiếu mỹ thuật. Con gái lớn Trần Thùy Khanh sắp bước sang năm 3 ngành mỹ thuật công nghiệp; con gái nhỏ Trần Minh Uyên đang học tiểu học đã kịp bỏ túi một vài thành tích: khi còn học mầm non cô bé đã đạt giải Nhất thành phố hội thi vẽ “Bé khéo tay” năm 2008, mới đây nhất, tháng 4. 2011, Uyên đạt giải Nhất thành phố, sau đó là Nhất tỉnh hội thi vẽ tranh chủ đề bảo vệ môi trường toàn khối 3.
Đơn hàng mới nhất mà ông Đức vừa nhận là vẽ lại theo mẫu 2 chân dung phụ nữ dân tộc vùng Tây Bắc mà khách hàng là bà Anna, một cố vấn điều dưỡng y tế người New Zealand, thuộc Đội tình nguyện VSA ở Quy Nhơn. Bà Anna đã nhờ ông Đức vẽ ảnh chân dung các thành viên gia đình, người thân, bè bạn để treo trong nhà và làm quà tặng. Ngắm ảnh người quen chưa thỏa lòng, gần đây Anna lại có sở thích ngắm ảnh người lạ. Những bức ảnh chân dung người Việt Nam, đặc biệt là bà mẹ Việt Nam anh hùng, phụ nữ và trẻ em dân tộc thiểu số, Anna sưu tầm và mang đến ông Đức vẽ lại, khổ lớn hơn như những tác phẩm nghệ thuật để trang trí trong nhà. Tiền công từ nghề vẽ truyền thần không nhiều song ông Đức vẫn tin ảnh truyền thần sẽ còn chinh phục một bộ phận khách hàng; không chỉ ở vẻ đẹp hoài cổ mà ở sức hấp dẫn từ cái đẹp vừa tĩnh vừa động, vừa đơn giản dễ xem, dễ cảm vừa sâu sắc, bí ẩn hiện diện trong mỗi một bức chân dung truyền thần
Baobinhdinh
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137094_8-1.jpg
Họa sĩ truyền thần là sự tổng hòa giữa cái tỉ mỉ, nhẫn nại, tận tâm của người thợ vẽ và trí tưởng tượng, sự sâu sắc trong tâm hồn nghệ sĩ.
Tôi quý ông và thiện cảm với ảnh truyền thần bắt đầu từ trải nghiệm của mình. Cách đây 5 năm trước, trong lúc dọn tủ sách gia đình, tấm ảnh trắng đen ba má tôi chụp chung hồi mới cưới bất ngờ được tìm thấy. Đó là tấm ảnh duy nhất của ba má thời trẻ. Ba từng kể, ngày cưới nhà trai cũng chuẩn bị “phó nháy” nhưng giữa đường đưa dâu hai họ phải chạy tán loạn để tránh tên bay đạn lạc chiến tranh. Thế là, ba má chẳng có bức ảnh cưới nào. Bức ảnh này là kết quả từ chuyến má vào Quy Nhơn thăm ba đang học thi… tú tài, anh chồng galăng “chuộc lỗi” bằng cách đưa vợ đến hiệu ảnh và chụp duy nhất một kiểu. Ngặt một nỗi, lúc chụp ảnh, ba lại “trang điểm” đôi kính đen to rầm che gần nửa mặt, trong khi má đoan trang quá đỗi. Anh em tôi thống nhất giấu nhẹm chuyện tìm được bức ảnh và giao tôi tìm một họa sĩ truyền thần để vẽ lại khổ lớn với điều kiện phải “tháo” đôi kính đen kia ra. Tôi đem bức ảnh tới cầu cứu ông Đức, không khỏi băn khoăn về gánh nặng tháo dỡ “chướng ngại vật”, nhưng ông cười nhẹ nhõm: “Chuyện này có khó gì, cô cứ mang vài bức ảnh ông cụ mắt không mang kính đến đây, nếu là ảnh thời trẻ càng tốt. Ảnh mẫu nhàu nát, bé tẹo, thậm chí không có ảnh mẫu, chỉ qua lời kể, tôi vẫn có thể vẽ được khá giống cơ mà!”. Câu chuyện về bức ảnh của tôi quá đỗi bình thường so với số phận của hàng trăm, hàng ngàn bức ảnh chân dung mà ông Đức nhận vẽ trong gần 30 năm qua.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137096_8-2.jpg
Chân dung người mẹ quá cố qua nét vẽ của họa sĩ Trần Minh Đức.
Đồ nghề của ông Đức khá đơn giản: giấy trô-ki hoặc giấy căng-xông, bút chì, cọ vẽ… đều là thứ dễ tìm, chỉ có bột vẽ là “đứt hàng” hẳn từ nhiều năm nay. Qua tìm hiểu và nghe những thợ truyền thần lão thành giải nghệ mách nước, ông Đức mày mò tự chế tạo bột vẽ bằng lọ nồi (khói từ hỗn hợp dầu hỏa, dầu phộng). Thứ bột đen này có độ bám rất tốt, lại không phai nhạt qua thời gian.
Ông kể: Một phụ nữ mang đến cho ông một tấm ảnh nhỏ của chồng đã bị mối mọt cắn lỗ chỗ mà các hiệu phục chế ảnh vi tính đã chào thua. Trước sự tha thiết của khách, ông Đức mềm lòng nhận lời. Ông cố dán lại các chỗ rách của ảnh, dùng kính lúp để rọi lớn chi tiết trên khuôn mặt và hình dung các chi tiết mà bà khách tả về chồng rồi bắt tay vào vẽ. Một, hai ngày bà khách lại bắt xe đò xuống tiệm để giúp ông “điều chỉnh” những nét vẽ chưa giống. Ngày nhận ảnh, bà khách reo lên: Đây đích thị là khuôn mặt chồng tôi rồi!
Tốt nghiệp ngành hội họa Đại học mỹ thuật TP Hồ Chí Minh, cơ duyên và niềm mê thích với tranh truyền thần khiến ông Đức dành nhiều năm theo học, vẽ rong khắp Sài Gòn trước khi về Quy Nhơn mở tiệm vẽ Minh Đức năm 1985. Từ những năm 90 của thế kỷ trước, nghề vẽ truyền thần phải thoái lui nhường cho sự lên ngôi của công nghệ xử lý ảnh vi tính, nhiều thợ truyền thần tài hoa trong tỉnh đành gác cọ hoặc chuyển nghề, trong điều kiện có phần khiêm tốn của mình, ông Đức nhẫn nại và túc tắc sống với nghề đến hôm nay.
http://baobinhdinh.com.vn/vanhoa-nghethuat/2011/6/112213/images/images137098_8-3.jpg
10 năm qua, công việc của một người thầy nâng ý thức, trách nhiệm về nghề trong ông Đức lên một bước cao hơn.
Căn nhà nhỏ đồng thời là hiệu vẽ số 153 Tăng Bạt Hổ lỉnh khỉnh tượng mẫu, rất nhiều sách về mỹ thuật trên giá, những bức ảnh chân dung đã hoàn thành, còn dang dở; lại vừa nhộn nhịp bởi đám học trò đến học vẽ. Ban ngày là lớp luyện thi đại học kiến trúc, mỹ thuật, buổi tối là lớp bồi dưỡng năng khiếu hội họa cho học sinh tiểu học. Xuất phát từ việc mở rộng nghề nghiệp để rộng lối mưu sinh, hơn 10 năm qua, ông Đức thu nhận học trò, công việc mới này mang lại thu nhập, giúp ông nỗ lực hơn trong nghề; đồng thời là niềm vui tinh thần. Ảnh hưởng cha, hai cô con gái đều sớm bộc lộ năng khiếu mỹ thuật. Con gái lớn Trần Thùy Khanh sắp bước sang năm 3 ngành mỹ thuật công nghiệp; con gái nhỏ Trần Minh Uyên đang học tiểu học đã kịp bỏ túi một vài thành tích: khi còn học mầm non cô bé đã đạt giải Nhất thành phố hội thi vẽ “Bé khéo tay” năm 2008, mới đây nhất, tháng 4. 2011, Uyên đạt giải Nhất thành phố, sau đó là Nhất tỉnh hội thi vẽ tranh chủ đề bảo vệ môi trường toàn khối 3.
Đơn hàng mới nhất mà ông Đức vừa nhận là vẽ lại theo mẫu 2 chân dung phụ nữ dân tộc vùng Tây Bắc mà khách hàng là bà Anna, một cố vấn điều dưỡng y tế người New Zealand, thuộc Đội tình nguyện VSA ở Quy Nhơn. Bà Anna đã nhờ ông Đức vẽ ảnh chân dung các thành viên gia đình, người thân, bè bạn để treo trong nhà và làm quà tặng. Ngắm ảnh người quen chưa thỏa lòng, gần đây Anna lại có sở thích ngắm ảnh người lạ. Những bức ảnh chân dung người Việt Nam, đặc biệt là bà mẹ Việt Nam anh hùng, phụ nữ và trẻ em dân tộc thiểu số, Anna sưu tầm và mang đến ông Đức vẽ lại, khổ lớn hơn như những tác phẩm nghệ thuật để trang trí trong nhà. Tiền công từ nghề vẽ truyền thần không nhiều song ông Đức vẫn tin ảnh truyền thần sẽ còn chinh phục một bộ phận khách hàng; không chỉ ở vẻ đẹp hoài cổ mà ở sức hấp dẫn từ cái đẹp vừa tĩnh vừa động, vừa đơn giản dễ xem, dễ cảm vừa sâu sắc, bí ẩn hiện diện trong mỗi một bức chân dung truyền thần
Baobinhdinh